Inleiding

Het oor is globaal onder te verdelen in:

  • De uitwendige gehoorgang.
  • Het trommelvlies met daarachter het middenoor. Hierin bevinden zich drie gehoorbeentjes, die samen de gehoorbeenketen vormen: de hamer (malleus), het aambeeld (incus) en de stijgbeugel (stapes). Via de buis van Eustachius staat het middenoor in verbinding met de neus- keelholte.
  • Het eigenlijke gehoororgaan, ook wel het slakkenhuis of het binnenoor genoemd.

Geluid bestaat uit luchttrillingen. Deze trillingen komen via de gehoorgang op het trommelvlies. Het trommelvlies en de gehoorbeentjes versterken en geleiden de trillingen naar het slakkenhuis. In het slakkenhuis bevinden zich de zintuig(zenuw) cellen, die de trillingen omzetten in zenuwprikkels. Deze zenuwprikkels worden via de gehoorzenuw naar de hersenen gevoerd, waar zij in “horen” vertaald worden.

Het middenoor is onder normale omstandigheden gevuld met lucht, wat dezelfde druk en samenstelling heeft als buitenlucht. De buis van Eustachius maakt uitwisseling mogelijk, zodat de luchtdruk voor en achter het trommelvlies hetzelfde is.

 

Soorten gehoorverlies

Er zijn twee soorten gehoorverlies: binnenoorverlies en geleidingsverlies
Bij een binnenoorgehoorverlies (perceptiefverlies / zintuigverlies) is er schade opgetreden van het slakkenhuis. Een dergelijke beschadiging is onherroepelijk en kan niet meer worden hersteld.

Het geleidingsgehoorverlies (meestal middenoorverlies) wordt veroorzaakt door een onvoldoende overdracht van het geluid vanaf de gehoorgang naar het slakkenhuis. De afwijkingen zijn dan in de gehoorgang, het trommelvlies en/of in het middenoor gelegen. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld: verstopping van de gehoorgang door oorsmeer, een gaatje (perforatie) in het trommelvlies of onderbreking van de gehoorbeenketen. Deze afwijkingen kunnen vaak wel worden hersteld.

 

De behandelingsmogelijkheden

Als er klachten van gehoorverlies bestaan, zal de KNO-arts u uitleggen wat de oorzaak is van het gehoorverlies. Daarna kan de behandelingsmogelijkheid worden uitgelegd.
Bij een binnenoorslechthorendheid is de aanpassing van een hoortoestel meestal de enige behandelingsmogelijkheid.

Als het gehoorverlies veroorzaakt wordt door een middenoorafwijking en het geluid zo verzwakt bij het slakkenhuis aankomt (gehoorverlies van het geleidingstype), is dat meestal wel behandelbaar met een gehoorverbeterende ooroperatie. Het aanpassen van een hoortoestel is dan ook soms een mogelijkheid.

Als het gehoorverlies veroorzaakt wordt door een oorontsteking,hangt het af van de vorm van oorontsteking. De genezing van deze oorontsteking staat dan op de voorgrond. Er zijn meestal medicijnen nodig en soms een schoonmakende ooroperatie, mogelijk in combinatie met een gehoorverbeterende operatie.

 

Gehoorverbeterende (reconstructieve) ooroperaties

Welke gehoorverbeterende (reconstructieve) ooroperaties kunnen er worden uitgevoerd?

 

1) Trommelvliessluiting (myringoplastiek): sluiting van een gat in het trommelvlies.

Als er een gaatje (perforatie) in het dunne trommelvlies is ontstaan, is er minder trommelvlies over om het geluid op te vangen. Zo ontstaat gehoorverlies. Tevens kan bij een gaatje in het trommelvlies zwem-, bad- of douchewater direct in het middenoor lopen en daar een ontsteking veroorzaken. De reden om een perforatie te laten sluiten, kan dus zowel de klacht van het gehoorverlies zijn, als de wens weer onbekommerd te kunnen baden en zwemmen.

Operatietechniek


De KNO-arts kan via de gehoorgang of achter de oorschelp langs het trommelvlies benaderen, waarna onder microscopisch zicht het gat wordt gesloten. Veelal zal uw kno-arts hierbij gebruik maken van eigen weefsel. Dit kan fascie (het peeslaagje om elke spier) zijn van een spier boven of achter de oorschelp of kraakbeenvlies uit de oorschelp. Het gaatje in het trommelvlies is afgesloten met fascie op een bedje van oplosbaar schuim voor tijdelijke ondersteuning.

 



Belangrijk

Omdat het nieuwe trommelvliesje niet kan worden gehecht, maar wordt vastgeplakt, is het voor de patiënt van belang na de operatie geen druk op het oor te hebben (neus snuiten, niezen, persen). Anders bestaat het risico dat het nieuwe vliesje wordt losgeblazen.

 

Slagingskans


De kansen op een succesvolle sluiting zijn over het algemeen goed te noemen en worden vooraf besproken.

 

2) Middenooroperatie (tympanoplastiek): herstel van middenoorfunctie door reparatie van een onderbroken gehoorbeenketen.

 

Door acute of chronische ontstekingen van het middenoor kan er
een beschadiging zijn opgetreden aan zowel het trommelvlies als de gehoorbeenketen. De minuscule gehoorbeentjes kunnen deels door de ontsteking worden weggevreten. De gehoorbeentjes vormen dan geen keten meer, zodat het geluid niet meer wordt voortgeleid van het trommelvlies naar het slakkenhuis. Het aambeeld (incus) en de stijgbeugel (stapes) zijn het meest kwetsbaar en het meest frequent aangetast.

 

Operatietechniek

De KNO-arts kan in dergelijke gevallen via de gehoorgang het middenoor onder microscopisch zicht benaderen en microreconstructies maken ter overbrugging van het defect in de gehoorbeenketen. Bijvoorbeeld kan er een nieuwe verbinding worden gemaakt tussen het stijgbeugelkopje en de hamersteel (in geval van een deels verdwenen aambeeld; zie afbeelding) of tussen de voetplaat van de stijgbeugel en de hamersteel (in geval van een deels verdwenen aambeeld en stijgbeugel). Voor deze reconstructie/ overbrugging worden veelal kunststofmaterialen gebruikt en soms eigen botweefsel van de patiënt.

 

Belangrijk


Na een operatie waarbij de continuïteit van de gehoorbeenketen is hersteld, moet u de eerste 4 weken na de operatie niet sporten en zwaar werk doen. Ook dient druk op het oor vermeden te worden.

Slagingskans


De kans op succes hangt van veel factoren af; uw kno-arts zal hierover meer informatie kunnen geven.

 

1) Stijgbeugeloperatie (stapedotomie): het gedeeltelijk vervangen van een vastzittende stijgbeugel.

De stijgbeugel kan normaal als een beweeglijk zuigertje op en neer bewegen in de toegang naar het slakkenhuis en zo zorgen voor een overdracht van de geluidstrillingen. Ten gevolge van een (vaak familiaire) aandoening kan er verkalking optreden op de plek waar de stijgbeugel contact maakt met het slakkenhuis (de voetplaat), waardoor de stijgbeugel in zijn bewegingen wordt beperkt en uiteindelijk vast komt te zitten. Dit ziektebeeld wordt otosclerose genoemd. De enige klacht is vaak het gehoorverlies; soms is er een bijkomende klacht van oorsuizen. Het gehoorverlies begint vaak pas na het 20ste- 30ste levensjaar, maar soms ook eerder. De operatie van een door otosclerose vastzittende stijgbeugel behoort tot een van de dankbaarste gehoorverbeterende operaties.

 



Operatietechniek


Via de gehoorgang wordt na omklappen van het trommelvlies het middenoor benaderd. Als de vermoede diagnose kan worden bevestigd en de stijgbeugel door verkalking vast blijkt te zitten, worden de twee pootjes en het kopje van de stijgbeugel verwijderd. Vervolgens wordt een kleine opening gemaakt in de voetplaat en ligt hiermee het slakkenhuis tijdelijk open. Hierna wordt een miniscule kunststof prothese in dit gaatje van de voetplaat geplaatst en wordt deze vastgemaakt aan het lange been van het aambeeld (de diameter van deze prothese kan variëren van 0.3 – 0.6 mm). De prothese kan nu als een zuigertje vrij op en neer bewegen in dit gaatje van de voetplaat en zo de geluidstrillingen weer overbrengen naar het slakkenhuis.

 

Belangrijk


Omdat het slakkenhuis moet worden geopend, kan de patiënt na deze operatie soms (overigens meestal spontaan voorbijgaande) klachten van draaiduizeligheid hebben.

 

Slagingskans

Het risico van beschadiging van de binnenoorfunctie (blijvend gehoorverlies) is bij een stapedotomie iets hoger dan bij de hiervoor beschreven middenooroperaties. In handen van een ervaren oorchirurg wordt in 95% van de operaties gehoorverbetering bereikt.

 

Algemene opmerkingen over ooroperaties

De meeste gehoorverbeterende ooroperaties worden in dagbehandeling verricht. Een stapedotomie meestal gedurende een kortdurende opname (2-3 dagen).

 

Waar vindt de ingreep plaats?

De ingreep zal onder algehele narcose worden verricht in dagbehandeling op de operatieafdeling van het Spaarne Gasthuis in Haarlem Noord, Haarlem Zuid of Hoofddorp.

 

Voorbereiding

Afspraak maken bij polikliniek anesthesiologie
Voorafgaande aan de operatie wordt u verwacht op de polikliniek anesthesiologie. Hier krijgt u een gesprek met een anesthesioloog en met een verpleegkundige die u informeren over de voorbereidingen en de vorm van anesthesie. Deze afspraak zal voor u worden gemaakt.

 

Nuchter zijn

Voor deze ingreep is het noodzakelijk dat ‘nuchter’ bent.

Dat wil zeggen:

  • u de dag vóór de opname vanaf 24.00 uur niet meer mag eten en
  • u op de ochtend van de ingreep tot 6.00 uur nog heldere vloeistoffen mag drinken
  • u alleen na voorafgaand overleg met de KNO-arts medicijnen mag gebruiken

Geldt voor u een ander beleid, dan heeft de anesthesioloog dit met u besproken. U kunt dit nalezen op het informatieblad dat hij u heeft meegegeven.

Verder raden wij u dringend aan op de dag van de operatie vlak voor uw vertrek naar het ziekenhuis een paracetamol 1000 mg in te nemen.

 

Dag van opname

Enkele uren voor uw operatie wordt u verwacht op de afdeling dagverpleging in het Spaarne Gasthuis. De middag voorafgaande aan de behandelingsdag kunt u contact opnemen met de afdeling dagbehandeling om te informeren hoe laat u wordt verwacht. U meldt zich via de receptie bij de verpleegkundige. Zij houdt een kort opnamegesprek met u, waarin ze u vragen stelt en zo nodig aanvullende informatie geeft over de behandeling. Zij zal u ook naar het operatiecomplex brengen.

 

Neemt u de dag van de opname het volgende mee:

  • verzekerings- en identiteitsbewijs
  • dieetvoorschrift en medicijnen, als uw die gebruikt
  • sokken of pantoffels
  • een pyjama en extra ondergoed

 

Werkwijze

Na aankomst op het operatiecomplex zal de anesthesioloog of een verpleegkundige u komen halen en brengt u naar de behandelkamer. De narcose wordt toegepast op de manier die de anesthesioloog met u besproken heeft.

 

Na de operatie

Na de operatie komt u eerst op de uitslaapkamer en vervolgens weer op de afdeling dagbehandeling. Over het geopereerde oor bevindt zich een verband wat de volgende dag verwijderd mag worden. Na de operatie kan er nog een aantal dagen (bloederig) vocht uit het oor komen.

In overleg met een KNO-arts kan worden besloten dit te behandelen met oordruppels of een antibioticumkuur. Omdat de gehoorgang vaak is opgevuld met oplosbaar materiaal zal het gehoor nog niet direct optimaal zijn en kan in het begin soms wat blikkerig klinken. Dit zal in de loop van enkele weken verbeteren. Soms bevindt zich in de gehoorgang een klein gaasje. Dit moet daar blijven tot het volgende polikliniek bezoek.
Achter de oorschelp (in de plooi) of iets hoger tussen de haren bevinden zich enkele oplosbare hechtingen. Pijn staat over het algemeen niet op de voorgrond na een operatie, soms kunt u wat licht in het hoofd en wat misselijk zijn. De oorschelp kan enige tijd wat ongevoelig zijn. De smaak aan de geopereerde zijde kan gedurende enige tijd anders worden waargenomen.

 

Postoperatieve leefregels

Om het genezingsproces zo goed mogelijk te laten verlopen en hiermee de slagingskans van de operatie te optimaliseren zijn er gedurende 5 weken na de operatie enkele belangrijke leefregels.
Er dient voorkomen te worden dat er water in het oor komt.
Druk op het hoofd (niezen, snuiten, persen, bukken) dient vermeden te worden evenals zware fysieke inspanning (zwaar werk, sport, gym).

 

Is er kans op complicaties?

Gelukkig zijn die er vrijwel niet voor gehoorverbeterende operaties, anders zou het niet verantwoord zijn een dergelijke operatie voor niet direct ernstige of levensbedreigende aandoeningen, zoals hierboven beschreven, uit te voeren.

 

Gehoor

Bij elke ooroperatie is er een zeer gering risico op blijvend gehoorverlies door schade van het slakkenhuis.

 

Evenwicht

Omdat het evenwichtsorgaan in het operatiegebied ligt, kunnen evenwichtsstoornissen optreden, maar deze zullen meestal in de loop van de tijd geleidelijk verdwijnen.

 

Aangezichtszenuw

De aangezichtszenuw (nervus facialis) loopt door het middenoor. Bij gehoorverbeterende operaties loopt deze zenuw geen risico. Soms kan de zenuw in het middenoor een andere positie hebben waardoor besloten kan worden van de voorgenomen ingreep af te zien omdat dan wel een risico tot beschadiging aanwezig is. Dit komt overigens zelden voor.

 

Smaakzenuw

Door het middenoor loopt een kleine zenuw (chorda tympani) die de smaak verzorgt van het voorste deel van één zijkant van de tong. Bij operaties in het middenoor kan deze zenuw – gedeeltelijk of geheel – beschadigen. Er kan bij een gedeeltelijke beschadiging een tijdelijke (weken) smaakstoornis ontstaan (in ongeveer 5% van de ooroperaties). Het is zelden nodig de zenuw door te snijden om ontsteking goed te kunnen verwijderen. Wanneer de smaakzenuw in zijn geheel beschadigt, zal de smaakstoornis vrijwel altijd geleidelijk (tot na 6 maanden) weer overgaan.

 

Vragen

Het is van belang dat u juiste en duidelijke informatie heeft gekregen. Aan de hand van deze informatie beslist u, samen met uw arts, of u de behandeling wilt ondergaan.
Het is niet mogelijk om in deze voorlichtingsfolder alle details voor elke situatie
te beschrijven. Het kan zijn dat u ondanks de uitleg van uw arts nog vragen heeft of dat u meer informatie wilt. Aarzel dan niet om contact op te nemen met uw KNO-arts en om nadere uitleg te vragen. Noteer eventueel uw vragen van tevoren, zodat u niets vergeet.

 

Telefoonnummers

  • Polikliniek keel, neus -en oorheelkunde (alle locaties) 023-224 8422
  • Polikliniek anesthesie (alle locaties) 023-224 0165
  • Afdeling dagverpleging (Haarlem Noord) 023-224 7214
  • Afdeling dagverpleging (Haarlem Zuid) 023-224 4277
  • Afdeling dagverpleging (Hoofddorp) 023-224 0210
  • Spoedeisende Hulp (Haarlem Noord en Zuid) 023-224 2526
  • Spoedeisende Hulp (Hoofddorp) 023-224 2322

 

Bronvermelding:
Vijf Meren Kliniek / www.kno.nl

Versie 2020